Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida joylashgan davlat oliy ta’lim muassasasi bo‘lib, paxta tozalash, to‘qimachilik va yengil sanoat tarmoqlari uchun muhandis va iqtisodchi kadrlar tayyorlaydi. Institut o‘z faoliyatini 1932-yilda boshlagan; rasmiy saytida u “1932-yildan beri” faoliyat yuritayotgani ta’kidlanadi.
Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti: tarixi va rivojlanishi
Institut 1932-yil sentyabrda Sho‘ro davridagi O‘rta Osiyo mexanika-texnologiya instituti tarkibidagi to‘qimachilik fakulteti va tegishli mutaxassisliklar negizida ochilgan. Birinchi o‘quv yilida paxtani dastlabki ishlash va mexanikaviy texnologiya fakultetlarida to‘rtta mutaxassislik bo‘yicha 125 talaba qabul qilingan, birinchi rektor Amin Rahmatullayev bo‘lgan. 1935-yilda to‘rt qavatli o‘quv-laboratoriya binosi va talabalar uchun to‘rt qavatli yotoqxona foydalanishga topshirilgan, 1940-yilda institutga Toshkent sanoat akademiyasining o‘quv binosi va professor-o‘qituvchilari qo‘shilgan.
1962-yilda yengil sanoat bo‘yicha yangi ixtisosliklar ochilgani sababli nomiga “yengil sanoat” so‘zlari qo‘shilgan. Tarixiy ma’lumotga ko‘ra, 1947-yilda sirtqi, 1955-yilda muhandis-iqtisodchi, 1958-yilda kechki, 1966-yilda yengil sanoat texnologiyasi, 1967-yilda kimyo-texnologiya, 1980-yilda mexanika fakultetlari ochilgan; 1968-yilda Namangan, 1981-yilda Andijon shoxobchalari tashkil etilgan. 1990-yilda talabalar soni 10 897 nafarga yetgan. Mustaqillik yillarida bakalavr va magistr bosqichlariga o‘tilib, 2000-yilda birinchi bakalavrlar, 2001-yilda dastlabki magistrlar bitirgan. 2022-yildan institutni D. A. Vaxabov boshqaradi.
Fakultetlar va ta’lim yo‘nalishlari
Hozirgi tuzilmada to‘rtta fakultet faoliyat yuritadi:
- Iqtisodiyot fakulteti
- To‘qimachilik muhandisligi fakulteti
- Sanoat texnologiyalari va mexanika fakulteti
- Dizayn va texnologiyalar fakulteti
Institut tarixiga ko‘ra, fakultetlarda to‘qimachilik va yengil sanoat mashinasozligi, trikotaj, to‘quvchilik, yigiruvchilik, tikuvchilik, poyabzal, paxta tozalash, ko‘n-teri, ipakchilik hamda kimyo, matbaa va qog‘oz sanoatlari bo‘yicha bakalavr va magistrlar tayyorlanadi. Kafedralar soni 22 ta, shuningdek institut huzurida akademik litsey mavjud. Saytda 364 nafar o‘qituvchi qayd etilgan.
Infratuzilma va talabalar hayoti
Institut tarixiy ma’lumotlariga ko‘ra, o‘quv-laboratoriya bazasi bosqichma-bosqich kengaytirilgan: 1973-yilda olti qavatli yangi o‘quv binosi (hozirgi 1-o‘quv bino) qurilgan, talabalar uchun bir necha talabalar uyi ishga tushirilgan. Institutda 700 tadan ortiq kompyuter ishlaydi va tarmoq internetga ulangan. Talabalar uchun HEMIS, LMS, elektron kutubxona, EBSCO hamda Springer Link kabi resurslarga havolalar saytda berilgan, institut huzurida akademik litsey har yili 200–220 o‘quvchi qabul qiladi.
Xalqaro hamkorlik va ilmiy faoliyat
Institut “To‘qimachilik akademiyasi”, “Matbaa o‘quv yurtlari assotsiatsiyasi” va “Ipak assotsiatsiyasi” kabi xalqaro uyushmalarning a’zosi sifatida ko‘rsatilgan va xorijning 20 dan ortiq turdosh oliygohi bilan aloqa o‘rnatgan, ular orasida Germaniyaning Berg, Belgiyaning Gent universitetlari, Moskva to‘qimachilik universiteti, Ivanovo to‘qimachilik akademiyasi va Gretsiyaning Pirey texnologiya instituti bor. Saytda Xitoy–Markaziy Osiyo qo‘shma laboratoriyasini yaratish bo‘yicha hamkorlik bitimi imzolangani, Jiangsu universiteti bilan aloqalar o‘rnatilayotgani yoritilgan; xalqaro grantlar bo‘limida TEX4FUTURE va REILEAP loyihalari ko‘rsatilgan. Ilmiy faoliyat doirasida “O‘zbekiston to‘qimachilik jurnali” chiqariladi va yil davomida ilmiy-amaliy konferensiyalar o‘tkaziladi.
